1)kryterium funkcjonalne

-          umowy założycielskie – umożliwiają zakładanie korporacyjnych osób prawnych lub ułomnych osób prawnych, np. spółki osobowe (ułomne), kapitałowe, spółdzielnie, stowarzyszenia;

-          umowy handlowe – dotyczą obrotu majątkowo- gospodarczego;

 

2)kryterium stopnia szczegółowości:

-          ramowe

-          realizacyjne

 

3)kryterium okresu obowiązywania:

-          krótkoterminowe (kilkumiesięczne)

-          długoterminowe (więcej niż rok)

 

4)kryterium rodzaju świadczenia:

-          świadczenie jednorazowe (np. umowa sprzedaży)

-          świadczenie okresowe lub ciągłe ( umowa dostawy np. energii elektrycznej, surowców, materiałów, umowa najmu)

 

5)kryterium regulacji prawnej:

-          nazwane - uregulowane w KC lub innych ustawach (np. umowa rachunku bankowego, umowy przewozowe)

-          nienazwane – są wykształcone w praktyce gospodarczej, (np. franchising, outsourcing), stosuje się tu wszystkie przepisy ogólne KC, a nie szczególne

-          mieszane – zawierają elementy różnych umów (nazwanych i nienazwanych).

Przepisy umów nazwanych są zazwyczaj przepisami względnie obowiązujacymi.

 

6)kryterium podmiotowe:

-          gospodarcze (sensu largo) – podmiot spełniający świadczenie nie musi być przedsiębiorcą, np. leasing, komis, przewozy, ubezpieczenia, umowy o roboty budowlane

-          gospodarcze (sensu stricto) – obydwie strony muszą być przedsiębiorcami, np. agencji, składu

-          nieprofesjonalne – obojętnie kto jest stroną, np. sprzedaży

 

7)kryterium skutków zawarcia umowy:

-          skutek zobowiązujący – umowy, które zobowiązują do świadczenia

-          umowy o skutku rozporządzającym – umowy, które od razu wywołują skutek w postaci przeniesienia, obciążenia lub zniesienia prawa majątkowego

-          skutek zobowiązująco-rozporządzający – samo zobowiązanie powoduje równocześnie powstanie obowiązku świadczenia, np. sprzedaż (rzecz co do tożsamości – tak, co do gatunku – nie)

 

8)kryterium zakresu zobowiązań:

-          jednostronnie zobowiązujące – np. darowizna, zwolnienie z długu, oferta,

-          dwustronnie zobowiązujące – to umowy sensu stricto:

·         wzajemne (ekwiwalentne)

·         niewzajemnie (nieekwiwalentne)

·         odpłatne – w pieniądzu lub innym świadczeniu majątkowym

·         nieodpłatne – np.. użyczenie, niektóre zlecenia, przechowania, pożyczki, depozytu,

 

9)kryterium istotności przysporzenia:

-          kauzalne

-          abstrakcyjne – za którymi nie stoi żadna przyczyna, która ją tłumaczy, np. zobowiązanie czekowe i wekslowe,

 

10)kryterium świadczenia rzeczowego:

-          konsensualne – powstają tylko przez sam fakt dojścia do porozumienia miedzy stronami,

-          realne – zawarcie jest uzależnione od jakiejś czynności rzeczowej (realnej), np. użyczenie, przechowanie, składu,

 

11)kryterium techniki negocjowania:

-          swobodnie negocjowane

-          adhezyjne – stosowane wzorce umowne , nie negocjuje się warunków umowy

 

12)kryterium formy umowy:

-          zawierane w dowolnej formie

-          zawierane w formie pisemnej tylko dla celów dowodowych, np. dostawy, kontraktacji, składu, o roboty budowlane

-          pisemne pod rygorem nieważności, np. leasingu, brokerska

-          zawarte w formie szczególnej, np. umowa przeniesienia własności nieruchomości, umowa zawarcia spółek handlowych bez spółki jawnej

 

13)kryterium zasad odpowiedzialności:

-          przewidziana odpowiedzialność na zasadach ogólnych,

przewidziana odpowiedzialność na zasadach szczególnych, np. sprzedaży (rękojmia, gwarancja), o dzieło, o roboty budowlane, najem, dzierżawa, leasing.