Mikołaj Sęp Szarzyński urodził się około roku 1550 w Zimnej Wodzie lub w Radunie pod Lwowem. Zmarł wiosna 1581 roku, prawdopodobnie w Wolicy pod Przemyślem. Był synem Joachima Sępa z przydomkiem Szarzyński, podstolego lwowskiego. Pierwsze nauki pobierał zapewne we Lwowie, w roku 1565 zapisał się na uniwersytet w Wittembardze, potem w Lipsku, co wskazuje, że był w młodości protestantem lub sympatykiem reformacji. Możliwe, że w roku 1566 lub 1567 odwiedził Szwajcarię i Włochy.

Większa część jego dorobku twórczego niestety zaginęła. Dochował się jedynie zbiór wierszy lirycznych pt. „Rymy albo Wiersze polskie”, który powstal w latach 1568-81, wydany w roku 1605 we Lwowie lub Krakowie przez brata poety, Jakuba. On to właśnie poprzedził tomik przedmową i dedykował go podczaszemu lwowskiemu J. Leśniowskiemu. Na zbiór ten składa się sześć sonetów, sześć parafraz psalmów Dawida, opartych najpewniej na łacińskim przekładzie Buchanana, dziewięć pieśni oraz dwadzieścia parę polskich i łacińskich napisów nagrobkowych, fraszek itd.

Szarzyński miał swoich mistrzów, do których na pewno należeli: Kochanowski, Owidiusz, Horacy, czy Katullus. Nie obca mu również była liryka humanistów włoskich, zwłaszcza Petrarki. Oczywiście rozczytywał się również w Biblii. Był również obeznany z mistykami hiszpańskimi szczególnie z Ludwikiem z Grenady.

Zbiór „Rymów...” jest przejawem wielkiego kunsztu poetyckiego, jest jednym z największych osiągnięć artystycznych liryki staropolskiej. Szarzyński odkrył, że najlepszym sposobem pokazania dezintegracji wewnętrznej człowieka jest użycie języka poetyckiego równie zdezintegrowanego i wieloznacznego. Rezygnacja z jasności i „przezroczystości” znaku językowego uczyniła Sępa pierwszym w literaturze polskiej „poeta-sztukmistrzem”.