Temat, który wydaje się być prosty staje się często źródłem wielu nieporozumień, związanych głównie z nieprawidłowym użyciem definicji lub ich nieznajomością. Dlatego warto zacząć od zdefiniowania trzech podstawowych procesów związanych z tematem.
Wydalanie- usuwanie z organizmu zbędnych lub szkodliwych produktów przemiany materii.
Osmoregulacja- regulacja ilości i składu płynów ustrojowych.
Defekacja- usuwanie kału, czyli niestrawionych resztek pokarmu.
Defekacja nie jest procesem wydalania, ponieważ kał nie zawiera zbędnych i szkodliwych metabolitów a jedynie te substancje, które w ogóle nie zostały strawione.
Końcowe produkty przemiany materii mogą być różne, w zależności od tego, czy związki, z których powstały zawierały w cząsteczce atomy azotu czy też nie. Jeśli nie, a taka sytuacja ma miejsce w przypadku cukrów i białek, to powstałymi produktami są dwutlenek węgla i woda. Jeśli natomiast atomy azoty w cząsteczce trawionej były obecne to poza dwutlenkiem węgla i wodą produktem może być przynajmniej jeden z następujących związków: amoniak, mocznik, kwas moczowy.
Za usuwanie związków azotowych odpowiada układ moczowy. Tą samą droga usuwane są również woda, sole mineralne, barwniki i niektóre leki. Przez skórę wydalane są woda, sole mineralne oraz kwas mlekowy (powstający w wyniku oddychania beztlenowego, np. w mięśniach). Przez płuca usuwane są gazy: dwutlenek węgla i para wodna. Wraz z kałem również usuwane są pewne substancje (woda, barwniki, sole mineralne), ale jest to raczej następstwo konieczności uformowania kału a nie odrębna droga wydalania.
W zależności od środowiska organizmy wykształciły układy wydalnicze produkujące różne związki azotowe jako wydaliny. Spowodowane jest to różnymi właściwościami zarówno środowisk jak i samych organizmów. Amoniak wydalają zwierzęta amonioteliczne, zazwyczaj żyją one w wodzie lub tam spędzają większość czasu (okoń, ostryga, krokodyl). Amoniak jest związkiem silnie toksycznym, natomiast bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, więc jego wydalanie w środowisku wodnym jest uzasadnione, tym bardziej, że nie wymaga prawie żadnego nakładu energii. Odwrotne właściwości ma kwas moczowy (niska toksyczność, bardzo słaba rozpuszczalność w wodzie, duże nakłady energii do syntezy). Ponieważ praktycznie nie jest toksyczny to nie wymaga rozpuszczania w wodzie, więc zwierzęta urykoteliczne są zwierzętami środowisk suchych (gady, ptaki, owady). Przeciętnym pod względem toksyczności, rozpuszczalności i nakładów energetycznych związkiem jest mocznik, wydalany przez zwierzęta ureoteliczne, np. płazy czy ssaki, w tym człowieka.