|
Mikołaj Sęp Szarzyński
|
|
|
2008-09-19 |
|
Mikołaj Sęp Szarzyński urodził się około roku 1550 w Zimnej Wodzie lub w Radunie pod Lwowem. Zmarł wiosna 1581 roku, prawdopodobnie w Wolicy pod Przemyślem. Był synem Joachima Sępa z przydomkiem Szarzyński, podstolego lwowskiego. Pierwsze nauki pobie...
|
|
Imitatio
|
|
|
2008-09-19 |
|
„Imitatio” jest to łaciński wyraz, którego znaczenie można utożsamić z greckim „mimesis”, czyli naśladowanie, wzorowanie się, odtwarzanie czegoś. „Mimesis” było wcześniejsze i określało naśladowanie natury, ...
|
|
Księga Rodzaju
|
|
|
2008-09-19 |
|
Nazwa tej księgi biblijnej wywodzi się z greckiego Genesis – rodowód, dzieje. Zawarte w niej opowiadania mają charakter ludowy, etiologiczny i pouczający. Najważniejszą rolę w opracowaniu różnorodnych tradycji odegrała tradycja ka...
|
|
Struktura „Snów Marii Dunin” („Pałuba”)
|
|
|
2008-09-19 |
|
Znany badacz literatury, Kazimierz Wyka, rozpoczął swoją analizę „Pałuby” od pytania: „czy z całą pewnością możemy ten utwór nazwać powieścią?”. Dzieło Irzykowskiego prowokuje jednak do jeszcze bardziej elementarnych py...
|
|
Życie, podróże i znajomości Kornela Ujejskiego
|
|
|
2008-09-19 |
|
Kornel Ujejski urodził się 12 września 1823 roku w Beremianach na Podolu. Pochodzi on z rodziny szlacheckiej. Pierwsze nauki pobierał w domu, następnie od roku 1813 uczył się w Buczaczu u bazylianów, zaś następnie we Lwowie. W tym właśnie okre...
|
|
Twórczość Aleksandra Fredro
|
|
|
2008-09-19 |
|
Twórczość Fredry ma wyraźnie realistyczny charakter i co ciekawe, rozwijała się ona niezależnie od współczesnych mu prądów literackich, chociaż bez wątpienia odnaleźć można liczne wpływy na jego twórczość. Jednym z nich je...
|
|
Andrzej Towiański
|
|
|
2008-09-19 |
|
Był to szlachcic litewski, który w latach 1828-1839 doznawał „objawień”, które przekonały go, że ma on być głosicielem sprawy bożej. W 1841 wystąpił on przez obywatelami polskimi w paryskiej kapicy Notre Dame, na któr...
|
|
Balladyna
|
|
|
2008-09-19 |
|
Dramat ten jest jednym z najdoskonalszych w polskie literaturze, który odwołuje się do mitów i wyobraźni ludowej (słowiańskiej). Motyw korony mitycznego Lecha jest symbolem fałszywego władcy, jest to historia zbrodni i kary, któr...
|
|
Żagary
|
|
|
2008-09-19 |
|
Pod koniec lat 20-tych w Sekcji Twórczości Oryginalnej na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie zaczęła się kształtować grupa młodych twórców, którzy następnie redagowali dodatek literacki do "Słowa Wileńskiego"...
|
|
Bolesław Leśmian
|
|
|
2008-09-19 |
|
Tomiki Leśmiana: Sad rozstajny (1912), Łąka (1920), Napój cienisty (1936), Dziejba leśna (1938). Mimo skromnego dorobku twórczego Leśmian stawiany jest wśród największych poetów naszych czasów (T.S. Elio...
|
|
Awangarda Krakowska
|
|
|
2008-09-19 |
|
Za jej początek uznaje się rok 1922. Tadeusz Peiper (1891-1969) – po podróżach po Europie założył w 1921 roku w Krakowie pismo „Zwrotnica”, której tytuł jest wyrazem kultu nowoczesności jak i zwrotu w polskiej literatu...
|
|
Polska tragedia w pocz. XIX wieku
|
|
|
2008-09-19 |
|
Jan Woronicz ujmował dramat Polski w kontekście ukrytego, mistycznego celu Opatrzności. W ten sposób między potraktowanie rozbiorów jako zbrodniczego przypadku i jako konieczności historycznej wkracza Opatrzność i wieczny ład, a cierpie...
|
|
Początki teatru w Polsce
|
|
|
2008-09-19 |
|
Za „prehistorię” teatru w Polsce należy uznać przede wszystkim scenę szkolną pijarskiego Collegium Nobilium w Warszawie z 1744. Tam wystawiono „Otta” Corneilla. Następnie docenić należy liczne przekłady dramatów obcych,...
|
|
„Nowa Heloiza” i J. J. Rousseau
|
|
|
2008-09-19 |
|
„Nowa Heloiza” jest to powieść Jana Jakuba Rousseau, którą wydano drukiem w 1760 roku. Powstała szybko, pod wpływem natchnienia. Jej pełen tytuł brzmi: „Julia, czyli Nowa Heloiza, listy dwojga kochanków, mieszkańc&oacu...
|
|
Teatr w Puławach
|
|
|
2008-09-19 |
|
Teatr był ważnym elementem życia dworu w Puławach. Zresztą było to charakterystyczne dla ówczesnych dworów magnackich, np. Radziwiłłów, lub Ogińskich. Teatry służyły uświetnianiu uroczystości rodzinnych, ale nie tylko – pod...
|
|
Baczyński Kolumbem
|
|
|
2008-09-19 |
|
„Kolimbowie 20”, „poeci podziemia” - określa się tak twórców młodych, urodzonych około roku 1920, który następnie tworzyli w czasie wojny i okupacji. Znaczna cześć z nich zginęła w trakcie Powstania Warsza...
|
|
Dziennik Tyrmanda
|
|
|
2008-09-19 |
|
L. Tyrmand, „Dziennik 1954” - jest to swoisty twór, którego nazwać można słowotokiem, dziennik spontaniczny, bez literackiej obróbki, dziennik który pisze się sam i wymyka się autorowi spod jego kontroli. Forma...
|
|
Wspólny pokój Uniłowskiego
|
|
|
2008-09-19 |
|
Utwór Zbigniewa Uniłowskego pt. „Wspólny pokój” stanowi urywek z życia warszawskiej cyganerii literackiej połowy lat międzywojennych. Dzieło to maluje posępny obraz egzystencji młodych literatów i student&oacut...
|
|
Dziewczęta z Nowolipek
|
|
|
2008-09-19 |
|
Utwór „Dziewczęta z Nowolipek” Poli Gojawiczyńskiej jest wybitnym dziełem prozy psychologicznej. Warszawska dylogia (jest to bowiem ciąg dalszy losów bohaterek z „Rajskiej Jabłoni”, powieści z roku 1937). Utw&oac...
|
|
Oryginalność „Sklepów cynamonowych”
|
|
|
2008-09-19 |
|
Cechą wyróżniającą to dzieło ponad dotychczasowe dokonania literatury, czyli przyczyna owej oryginalności mieści się w charakterystycznym stylu prozy poetyckiej Bruna Schultza, jaką zastosował on w tych opowiadaniach. Przywołać można powracają...
|
|
Charakterystyka wierszy Wisławy Szymborskiej
|
|
|
2008-09-17 |
|
Wisława Szymborska uznawana jest za pierwszą damę polskiej poezji. Potrafi ona budować kunsztowne metafory i zaskakiwać pointą. Nie lubi patosu tragiczności, woli dowcip i ironię, a stać ją na wisielczy humor, nawet wówczas, gdy w grę wchodzą ...
|
|
Różne sposoby mówienia o II wojnie.
|
|
|
2008-09-17 |
|
„Zdążyć przed Panem Bogiem” - Hanna KrallJest to reportaż-wywiad, którego tematem jest martyrologia Żydów w okresie II wojny światowej. Rozmówcą Krall jest Marek Edelman – ostatni przywódca powstania w ge...
|
|
Tadeusz Borowski
|
|
|
2008-09-17 |
|
Tadeusz Borowski jest reprezentantem pokolenia szczególnie doświadczonego przez historię. Urodzeni na początku lat dwudziestych byli pierwszymi po wielu latach Polakami, którzy urodzili się i wychowali w niepodległym kraju. Jednak niepo...
|
|
Autobiografizm w XX-leciu
|
|
|
2008-09-17 |
|
W okresie dwudziestolecia pojawili się również prozaicy spoza inteligencji. Wnoszą oni do literatury autentyzm i własny sposób spojrzenia. Stanisława Piętaka „Młodość Jasia Kunefała” (1938) posiada charakter wyraźnie autobio...
|
|
Tadeusz Borowski
|
|
|
2008-09-17 |
|
W latach 30-tych pojawiają się próby stworzenia polskiej wersji faszyzmu. Rozwijają się nurty narodowe. W 1935 roku zaczyna ukazywać się tygodnik społeczno-kulturalny „Prosto z mostu” związany z Obozem Narodowo-Radykalnym. Redaktor...
|
|
Tygodnik „Prosto z mostu”
|
|
|
2008-09-17 |
|
W latach 30-tych pojawiają się próby stworzenia polskiej wersji faszyzmu. Rozwijają się nurty narodowe. W 1935 roku zaczyna ukazywać się tygodnik społeczno-kulturalny „Prosto z mostu” związany z Obozem Narodowo-Radykalnym. Redaktor...
|
|
Kwadryga
|
|
|
2008-09-17 |
|
Głównym organizatorem grupy był Stanisław Ryszard Dobrowolski. Pismo „Kwadryga” wychodziło w latach 1927-1931. Twórcy tam zrzeszeni kierowali się ambicją stworzenia konkurencji wobec poprzedników. W skład wchodzili m....
|
|
Bruno Jasieński
|
|
|
2008-09-17 |
|
Najwybitniejszy polski futurysta. Zbiór But w butonierce(1921) podejmował nowe tematy: szybka jazda samochodem(Miłość w aucie), o kinie, wielkim mieście. Charakterystyczna dosadność określeń na granicy języka literackiego, wolna gra skojarzeń,...
|
|
Polski futuryzm
|
|
|
2008-09-17 |
|
Manifest futuryzmu z 1909 roku autorstwa Marinettiego był „wojowniczy”. Chcieli zamknięcia muzeów, odcięcia się od przeszłości i patrzenia tylko w przyszłość. („Samochód wyścigowy [...] jest piękniejszy niż Nike z Samo...
|
|
Proza Marii Dąbrowskiej
|
|
|
2008-09-17 |
|
Trwałym punktem odniesienia w twórczości Marii Dąbrowskiej było dzieciństwo spędzone na wsi, we dworze w Russowie pod Kaliszem. Reprezentuje inteligencję wywodzącą się z drobnej szlachty. Pierwiastek autobiograficzny miał ogromny wpływ na jej ...
|
|
Twórczość Juliusza Kadena-Bandrowskiego
|
|
|
2008-09-17 |
|
Generał Barcz (1922) – powieść krytyczna dokonująca przewartościowania młodej niepodległości, głęboko osadzona w realiach politycznych. Nasuwają się analogie: Generał – Piłsudski, Rasiński(dziennikarz, artysta podporządkowany służbie publ...
|
|
Skamander
|
|
|
2008-09-17 |
|
Zasadniczy zrąb gryp „Skamander” tworzyła piątka poetów. Dwóch warszawiaków Jan Lechoń i Antoni Słonimski, pochodzący z Łodzi Julian Tuwim, Kazimierz Wierzyński pochodzący z Galicji wschodniej (doświadczenie przymusow...
|
|
Forma i fabuła „Cierpień młodego Wertera”
|
|
|
2008-09-17 |
|
„Werter” to powieść w formie listów pisanych przez Wertera do przyjaciela Wilhelma, jedynie dwa listy skierowane są do Lotty, a jeden do Alberta. Listy są datowane. Księga I obejmuje listy od 4 mają 1771 roku do 10 września 1771 ro...
|
|
Dzieje powstania „Cierpień młodego Wertera”
|
|
|
2008-09-17 |
|
Można powiedzieć, że w „Cierpieniach...” zawarta jest młodość autora. W zakresie fabuły najważniejszy okazał się wyjazd Goethego do Wetzlaru (na praktykę procedur sądowych), gdzie poznał Charlotte Buff, jej narzeczonego, jej ojca i jedena...
|
|
Goethe w epoce burzy i naporu
|
|
|
2008-09-17 |
|
Johann Wolfgang Goethe urodził się w 1749 roku we Frankfurcie nad Menem. Był synem zamożnego mieszczanina, prawnika. Odebrał wszechstronne wykształcenie w domu, a w 1765 roku wyjechał do Lipska na studia prawnicze, które jednak nie bardzo go i...
|
|
Twórczość Teofila Lenartowicza
|
|
|
2008-09-17 |
|
Charakterystyczne cechy twórczości Teofila Lenartowicza można wymienić w dwóch punktach:1.Poczucie związku z życiem i pieśniami ludu2.Głęboki sentyment dla krajobrazu mazowieckiej wsiW późniejszych utworach (po 1842), gdy Lenarto...
|
|
Seweryn Goszczyński
|
|
|
2008-09-17 |
|
Seweryn Goszczyński urodził się w 1801 roku w Ilińcach na Ukrainie, zmarł we Lwowie w 1876 roku. Żył w czasach niewoli narodowej, co zaważyło na jego życiu. Często zmieniał miejsca pracy, z liczną rodzina przenosił się z majątku do majątku. Dzięki te...
|
|
„Beniowski” jako poemat dygresyjny.
|
|
|
2008-09-17 |
|
Dygresja jest to odejście od zasadniczego tematu narracji i wprowadzenie w obręb wypowiedzi zjawisk luźno z nimi związanych lub wręcz w ogóle nie związanych. Dygresja w sposób zamierzony burzy spójność opowiadania, wprowadza r&oa...
|
|
Kordian
|
|
|
2008-09-17 |
|
Dramat ten początkowo Słowacki planował uczynić pierwszą częścią trylogii, jednak w końcu „Kordian” musiał stać się dziełem samodzielnym, ponieważ autor zrezygnował z pierwotnego zamysłu. Byron był dla Słowackiego najważniejszą inspiracją...
|
|
„Mnich” Lewisa
|
|
|
2008-09-17 |
|
Utwór ukazał się w marcu 1786 roku. Oprócz „Mnicha” Lewis jest również autorem setek wierszy i kilku dramatów romantycznych i fantastycznych. Przekładał utwory z nimieckiego i francuskiego (głównie sceni...
|
|
Charakterystyka twórczości Beaumarchais'ego
|
|
|
2008-09-17 |
|
Twórczość nie jest u Beaumarchais'ego celem, ale jedynie epizodem jego wielostronnej działalności.Dzieła Beaumarchais'ego (obok Diderota i La Chaussee'go) rozwiną się w XIX wieku jako „dramat mieszczański”. Dzieło życia B. streszcz...
|
|
Beaumarchais
|
|
|
2008-09-17 |
|
Jedynie w perspektywie życia autora można zrozumieć jego działa. Piotr Augustyn Caron (później przybrał nazwisko de Beaumarchais) urodził się w Paryżu w roku 1732 jako syn zegarmistrza. Ojciec pragnął, aby B. był następcą w rzemiośle, więc dał...
|
|
Dramat w literaturze barskiej
|
|
|
2008-09-17 |
|
Dramat w literaturze barskiej jest jednym z ciekawych i oryginalnych zjawisk. Ciekawy, bo mimo reprezentowania wszystkich cech okolicznościowej literatury politycznej, spełnia także formalne warunki normalnego rodzaju literackiego (chociaż raczej nie...
|
|
Literatura barska
|
|
|
2008-09-17 |
|
Przez literaturę barską rozumiemy poezję oraz prozę artystyczną (rzadziej występującą) skupioną tematycznie wokół wydarzeń, których centralnym aktem było zawiązanie 29 lutego 1768 roku konfederacji w miasteczku Bar na Podolu.Za fakt nap...
|
|
Wojciech Bogusławski
|
|
|
2008-09-17 |
|
W latach Sejmu Czteroletniego, Konstytucji Majowej, Targowicy, itd. literatura i teatr nie pozostały na uboczu i jak najżywiej włączyły się do polemiki politycznej.Wojciech Bogusławski miał być wojskowym, ale został wprowadzony do teatru, gdzie czuł ...
|
|
„Podróż sentymentalna” jako przykład powieści angielskiej XVIII wieku.
|
|
|
2008-09-17 |
|
Wraz z powieściami Daniela Defoe, Samuela Richardsona, Henry'ego Fieldinga oraz licznych pomniejszych pisarzy ustalone zostały w praktyce pewne reguły nowego gatunku. W sposób różnoraki i pomysłowy zaczęto przedstawiać prywatne dzieje j...
|
|
Laurence Sterne – życie i podróże.
|
|
|
2008-09-17 |
|
Laurence Sterne urodził się w irlandzkim miasteczku Clonmel w 1713 roku. Jego ojciec był wojskowym. Młody Sterne miał życie ruchliwe i malownicze, toczyło się ono w garnizonach wojskowych Anglii i płn. Irlandii. Dziesięcioletni Sterne trafił do szkoł...
|
|
Styl barokowy na przykładzie wiersza Morsztyna.
|
|
|
2008-09-17 |
|
Barok w Europie miał miejsce w okresie, od końca XVI wieku do połowy XVIII wieku. Termin „barok” pochodzi z języka portugalskiego i oznacza „perłę o nieregularnym kształcie”. Kultura barokowa znacznie różniła się od pop...
|
|
Podobieństwa i różnice literatury renesansu i baroku
|
|
|
2008-09-17 |
|
RenesansW renesansie główna uwaga skupiona jest na sprawach aktualnych, głównie społecznych, dotyczących cywilizacji. Następuje wzrost zainteresowania świeckimi stronami życia. Zwiększa się poczucie radości życia, co związane jest z dąż...
|
|
Polskie piśmiennictwo epoki średniowiecza.
|
|
|
2008-09-17 |
|
Przedstawię najstarsze zabytki językowe, w których widoczne są ślady języka polskiego (wpierw nazewnictwa). Uczynię to w porządku chronologicznym.Najstarszym dokumentem jest geograficzno-historyczny opis anonimowego autora, sporządzony w Bawar...
|
|
Oryginalność „Sklepów cynamonowych”
|
|
|
2008-09-17 |
|
Cechą wyróżniającą to dzieło ponad dotychczasowe dokonania literatury, czyli przyczyna owej oryginalności mieści się w charakterystycznym stylu prozy poetyckiej Bruna Schultza, jaką zastosował on w tych opowiadaniach. Przywołać można powracają...
|
|
Treny Jana Kochanowskiego
|
|
|
2008-09-14 |
|
Cykl trenów składa się z 19 utworów. Zostały one wydane po raz pierwszy w 1580 roku. Jan Kochanowski był zwolennikiem spokojnego życia na wsi, jednak jego spokój w Czarnolesie został został przerwany nagłą śmiercią jego trzyletni...
|
|
"Żeńcy" Szymona Szymonowica
|
|
|
2008-09-14 |
|
„Żeńcy” są jedną jedną z sielanek Szymona Szymonowica z wydanego w 1614 roku cyklu pod tytułem „Sielanki”. Jej tematem jest życie wiejskie. Tę samą tematykę spotkać można w znanych utworach Mikołaja Reja „Żywot człowieka...
|
|
Wacław Potocki
|
|
|
2008-09-14 |
|
Wacław Potocki urodził się w rodzinie średniozamożnej szlachty. Wykształcenie zdobył w Raciborzu, gdzie prężnie działał zbór ariański. W 1658 roku ukazał się edykt nakazujący wygnanie arian, w związku z czym Potocki przeszedł na katolicyzm. Mi...
|
|
Transakcja wojny chocimskiej
|
|
|
2008-09-14 |
|
Tytuł utworu brzmi „Transakcja wojny chocimskiej, gdzie Osman, cesarz turecki, (...) roztropnością czułych i opatrznych wodzów a dzielnością rycerstwa polskiego spadł z imprezy swojej...”. Utwór ten, który ma formę e...
|
|
Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska
|
|
|
2008-09-14 |
|
Pamiętniki i diariusze to znaczna część literatury XVII wieku. Z reguły prezentowały one w barwny i osobisty sposób fakty i wydarzenia z życia autora i dziejów epoki. Pamiętniki są również doskonałym źródłem wiedzy o zwycz...
|
|
Rytmy abo wiersze polskie (Sęp-Szarzyński)
|
|
|
2008-09-14 |
|
„Rytmy abo wiersze polskie” jest to zbiór poezji wydany w 1601 roku przez brata poety w 20 lat po jego śmierci. Zbiór ten zawiera cały jego dorobek twórczy: kilka pieśni, psalmów, epitafiów i sześć sonet...
|
|
Kazania sejmowe Piotra Skargi
|
|
|
2008-09-14 |
|
Piotr Skarga był wybitnym działaczem kontrreformacyjnym, pedagogiem jezuickim, Był pierwszym rektorem Akademii Wileńskiej, a także założycielem stowarzyszeń filantropijnych. „Kazania sejmowe”, wydane w 1597 roku, są najwybitniejszym jego ...
|
|
O poprawie Rzeczypospolitej
|
|
|
2008-09-14 |
|
Dzieło „O poprawie Rzeczypospolitej” Andrzeja Frycza-Modrzewskiego zostało wydane w pięciu księgach, które poniżej scharakteryzuję z osobna. Frycz-Modrzewski, podobnie jak Skarga, opowiadał się za silną i scentralizowaną władzą. Om...
|
|
Najważniejsze gatunki literacki pochodzenia starożytnego
|
|
|
2008-09-14 |
|
Do najważniejszych gatunków literackich pochodzących z czasów starożytnych uznaje się:Epopeję – utwór epicki, pisany wierszem lub prozą, ukazujący wszechstronnie i szczegółowo życie narodu (społeczeństwa) w przełomow...
|
|
Nowe gatunki literackie średniowiecza
|
|
|
2008-09-14 |
|
Do zbioru gatunków jakimi dysponowała i dysponuje literatura twórcy średniowieczni dodali:Kronikę – gatunek prozy historiograficznej, opowieść o przeszłości, najczęściej z pozycji świadka lub na podstawie bezpośredniej relacji, po...
|
|
Gatunki literacki odrodzenia
|
|
|
2008-09-14 |
|
Spośród gatunków literackich charakterystycznych dla odrodzenia należy wyróżnić:Sielankę – utwór poetycki przedstawiający życie ludu na tle natury, zawierający elementy realistyczne, podkreślający wdzięk prostego, wi...
|
|
Fraszki Jana Kochanowskiego
|
|
|
2008-09-14 |
|
Pod określeniem „fraszka” rozumiemy drobny utwór okolicznościowy o charakterze żartobliwym – Jan Kochanowski pisał je właściwie przez całe życie. On też wprowadził do użytku samą nazwę „fraszka” i gdyby nie niekt&...
|
|
Życiorys Jana Kochanowskiego
|
|
|
2008-09-14 |
|
Pochodzi z zamożnej rodziny szlacheckiej. Urodził się w Sycynie, w województwie sandomierskim w roku 1530. Gdy miał 14 lat, rozpoczął naukę w Akademii Krakowskiej. W latach 1551-1552 przebywał w Królewcu, gdzie studiował na Uniwersyteci...
|
|
Żywot człowieka poczciwego
|
|
|
2008-09-14 |
|
Oryginalna pisownia tytułu dzieła Mikołaja Reja to: „Żywot człowieka poćciwego”. Jest to pierwsza część obszernego tomu wydanego w 1568 roku, a więc zaledwie rok przed śmiercią autora, a noszącego tytuł: „Źwierciadło albo kształt, w...
|
|
Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem.
|
|
|
2008-09-14 |
|
Mikołaj Rej napisał ten utwór w 1543 roku. Jest to jedno z najwybitniejszych jego dzieł. Użyta forma dialogu znana była i często stosowana w literaturze średniowiecznej. Można stwierdzić, że „Krótka rozprawa między trzema osobami....
|
|
Mikołaj Rej – życiorys i charakterystyka twórczości.
|
|
|
2008-09-14 |
|
Mikołaj Rej pochodzi z Żurawnic koło Halicza. Był synem zamożnej rodziny ziemiańskiej. W młodości uczęszczał do różnych szkół i prędko je porzucał. Właściwe wykształcenie zaczął otrzymywać dopiero na dworze Andrzeja Tęczyńskiego. Tam wł...
|
|
Andrzej Frycz-Modrzewski
|
|
|
2008-09-14 |
|
Najwybitniejszy publicysta w epoce polskiego renesansu, myśliciel i humanista. Był również teologiem, ale przede wszystkim pisarzem politycznym. Znakomicie poruszał aktualne problemy, w których trafnie omawiał sprawy najistotniejsze.And...
|
|
Żywot Ezopa Fryga (Biernat z Lublina)
|
|
|
2008-09-14 |
|
Twórca znany jako Biernat z Lublin jest autorem dzieła o pełnym tytule „Żywot Ezopa Fryga mędrca obyczajnego i z przypowieściami jego”. Zostało ono wydane w roku 1522. Ezop był niewolnikiem, który posiadał wiele cech wsp&oac...
|
|
Kronika Gall Anonima
|
|
|
2008-09-14 |
|
Niezwykle ważny, średniowieczny zabytek historiograficzny (historiografia to dział piśmiennictwa obejmujący gatunki historyczne). Powstał w latach 1112-1116. Kronikę stworzył nieznany z imienia cudzoziemiec, który przybył do Polski najprawdopo...
|
|
Poemat heroikomiczny
|
|
|
2008-09-14 |
|
Określenie „poemat heroikomiczny” pochodzi z XVII wieku. Pojawiło się po raz pierwszy w 1622 roku w języku włoskim (poema eroicomiqo) w podtytule utworu „Wiadro porwane” Aleksandra Tassiniego. W nazwie tej łączą się dwa przeci...
|
|
Sylwetka Woltera
|
|
|
2008-09-14 |
|
Opracowane na podstawie wstępu Boya do „Kandyda”.Na wyżyny towarzystwa w Paryżu (łącznie z dworem) Wolter dostaje się poprzez:talent – ma go pod dostatkiem i szafuje nim zręczniemajątek – skutecznie inwestuje schedę ojcowskąsz...
|
|
Sylwetka Moliera
|
|
|
2008-09-14 |
|
Opracowane na podstawie wstępu Boya do „Mizantropa”Molier, czyli Jan Baptysta Poquelin, urodził się w Paryżu w r. 1622; w 1643 założył w Paryżu teatr, tzw. Illustre Theatre, który jednak zbankrutował. Od roku 1646 Molier wędruje z ...
|
|
Moralność Pani Dulskiej. G. Zapolska
|
|
|
2008-09-14 |
|
Utwór powstał w wyniku rzeczywistych obserwacji ludzi i wydarzeń z kręgu i okolic autorki. Pani Dulska posiada więc swój prototyp – jest nią pani Gołąbowa – zaś nazwisko bohaterki zaczerpniete zostało z popularnej książeczki...
|
|
Nowy typ powieści na przykładzie „Ludzi bezdomnych” Żeromskiego.
|
|
|
2008-09-14 |
|
Nowatorstwo „Ludzi bezdomnych” objawia się w czterech cechach:1.Występuje tzw. wielogłos narracyjny – główny narrator jest trzecioosobowy, ale rolę narratora pełni również Joasia, mamy także do czynienia z tzw. narracj...
|
|
Ewolucja postaw i poetyki Jana Kasprowicza
|
|
|
2008-09-14 |
|
Twórczość Jana Kasprowicza można podzielić na cztery wyraźne okresy.1.Jego wczesna twórczość charakteryzuje się radykalizmem społecznym i naturalizmem. „Sonety z chałupy” (analogie z Konopnicką) zawierają wyraźne wpływy zar&...
|
|
Katastrofizm i ekspresjonizm „Hymnów” Jana Kasprowicza.
|
|
|
2008-09-14 |
|
„Hymny” są najsłynniejszym dziełem Kasprowicza. Powstały w 1899 cykl, podejmuje problem schyłku cywilizacji – problem nurtujący jego pokolenie (dekadentyzm). Kryzys wartości u Kasprowicza dotknął również kwestię jego zaufania...
|
|
Główne tendencje rozwojowe dramaturgii modernistycznej w Polsce
|
|
|
2008-09-14 |
|
Realizm i naturalizm wywarły znaczący wpływ na dramat modernistyczny. Naturalizm zerwał z tradycyjnym podziałem na komedię i tragedię, bowiem w życiu bardzo rzadko występują zdarzenia charakterystyczne jedynie dla komedii, lub tragedii – najczę...
|
|
Somnabulicy
|
|
|
2008-09-14 |
|
Na podstawie opracowania M. Podraży-KwiatkowskiejSen najczęściej oznacza coś w rodzaju wymarzonego ideału, bywa synonimem przeczuć lub zwiedzionych nadziei. Mogą być nacechowane dodatnio i ujemnie.Używanie sennej odmiany przymiotnika – np. senn...
|
|
Wypowiedzi programowe Elizy Orzeszkowej
|
|
|
2008-09-14 |
|
„Kilka uwag nad powieścią”To jej pierwsza wypowiedź programowa. Ogólnie uznaje ona „piśmiennictwo” za „wierne odbicie cech społeczności. Pisarz – zdrowy i silny umysł na świat patrzący okiem badacza i nie po...
|
|
Kawiarnia literacka - szablon o stuletnie trwałości.
|
|
|
2008-09-14 |
|
Recenzja tekstu Andrzeja Z. Makowieckiego.Artykuł rozpoczyna się opisem humorystycznego obrazka z czasopisma „Wróble na dachu”. Jest on niezwykle istotny dla całego tekstu, więc pozwolę sobie ten fragment przytoczyć: „Przedst...
|
|
Język propagandy. PRL-owskie hasła propagandowe.
|
|
|
2008-09-14 |
|
Hasła propagandowe rządzą się swoimi prawami – w znacznej części niezależnymi od charakteru perswadowanych treści. Cechy charakterystyczne podobne są do tych z języka reklamy. To, co najważniejsze w obydwu przypadkach – to dotarcie do odb...
|
|
Nowe światopoglądy schyłku Młodej Polski
|
|
|
2008-09-14 |
|
W latach porewolucyjnych popularność zdobył franciszkanizm, oparty na postaci św. Franciszka z Asyżu. Jest to filozofia pogodzenia ze światem, pokory wobec rzeczywistości przynoszącej zarówno cierpienie, jak radość. Takie manifestacje odnajduj...
|
|
Młoda Polska po roku 1900
|
|
|
2008-09-14 |
|
Po roku 1900 w poezji MP pojawiają się trzy znaczące nazwiska: Leopold Staff, Tadeusz Miciński i Bolesław Leśmian. Blednie gwiazda Kazimierza Tetmajera. Jego miejsce zajmuje Jan Kasprowicz. Dramatopisarz Jan August Kisielewski na skutek choroby psych...
|
|
Neoromantyzm w Młodej Polsce
|
|
|
2008-09-14 |
|
Dwie orientacje estetyczne MP („służebna” i „wyzwolona”) odwoływały się do dwu romantyzmów: ogólnoeuropejskiego i specyficznie polskiego. Pierwszym jest romantyzm uniwersalny, w którym nacisk został położo...
|
|
Nowe zjawiska kulturowe w epoce Młodej Polski
|
|
|
2008-09-14 |
|
Cyganeria artystyczna była zjawiskiem socjologicznym na terenie całej Europy (szczególnie znane cyganerie paryska i berlińska). Cyganeria młodopolska zadomowiła się głównie w Krakowie, wokół osoby Przybyszewskiego. O przynależnoś...
|
|
Manifesty i programy literackie epoki Młodej Polski
|
|
|
2008-09-14 |
|
Serię pokoleniowych programów nowej literatury i sztuki wyprzedził Zenon Przesmycki-Miriam artykułem Maurycy Maeterlinck i jego stanowisko we współczesnej poezji belgijskiej. Prawdziwa dyskusja rozpoczęła się w 1898, gdy na łamach &bdqu...
|
|
Przejawy modernizmu w epoce Młode Polski
|
|
|
2008-09-14 |
|
Racjonalizm epoki pozytywistycznej okazał się niewystarczającą podstawą do udzielenia odpowiedzi na zasadnicze pytania ludzkości: Jakie jest miejsce człowieka na świecie? Jaki sens ma jego życie? Nauka, wprawdzie pomocna człowiekowi przez liczne wyna...
|
|
Młoda Polska – ośrodki kulturowe poza Krakowem
|
|
|
2008-09-14 |
|
Upraszczając nieco sprawę, można powiedzieć, że o ile Kraków był artystowski i awangardowy, o tyle Warszawa – społecznikowska i tradycjonalistyczna – wynikało to z sytuacji politycznej. Niemniej prowadzona była na łamach miesięczni...
|
|
Kraków stolicą kulturową Młodej Polski
|
|
|
2008-09-14 |
|
Wiek XIX coraz wyraźniej gromadził artystów w wielkich miastach, gdzie liczna publiczność i specyficzna giełda artystyczna decydowały o popularności i powodzeniu. Dla modernizmu europejskiego takimi miastami były: Paryż, Berlin, Monachium, Lon...
|
|
Młoda Polska - tło polityczno-społeczne epoki
|
|
|
2008-09-14 |
|
W całej Europie panował względny spokój. Europejczycy bawili się przy dźwiękach wiedeńskiego walca i paryskiego kankana, podczas gdy Polacy wiązali odzyskanie niepodległości z napięciem politycznym i militarnym. Okres ten zwano również ...
|
|
Młoda Polska - nazwa epoki i jej granice czasowe
|
|
|
2008-09-14 |
|
Opracowane na podstawie „Literatury Młodej Polski” Andrzeja MakowieckiegoW tym podręczniku za Młodą Polskę uznano wszelkie zjawiska literackie zawarte w ramach czasowych 1890-1918. Nazwy zamienne: Modernizm („nowoczesność”) &n...
|
|
Mitologiczne związki frazeologiczne
|
|
|
2008-09-14 |
|
Stajnia Augiasza – symbol wielkiego nieładu. Herakles miał za zadanie ją posprzątać, co wydawało się niemożliwe do wykonania – wykazał się on jednak pomysłowością i udało mu się.Puszka Pandory – symbol źródła nieszczęść, rzec...
|
|
Biblijne związki frazeologiczne
|
|
|
2008-09-14 |
|
Mury Jerycha – symbol niedostępności, dzięki nim miasto było przed wieki niedostępne dla wrogów.Trąby jerychońskie – symbol wielkich wydarzeń, ogromnej mocy. Przy oblężeniu Jerycha, trąby te zburzyły mury miasta.Niewierny Tomasz &n...
|
|
Ewangelia św. Marka
|
|
|
2008-09-14 |
|
Święty Marek utożsamiany jest z Janem Markiem, synem Marii i krewnym Barnaby. On i Barnaba towarzyszyli świętemu Pawłowi w czasie jego pierwszej podróży misyjnej do Perge w Pamfilii. Towarzyszyli mu również podczas jego drugiej podr&oac...
|
|
Eurypides
|
|
|
2008-09-14 |
|
Eurypides jest ostatnim z wielkiej trójcy tragediopisarzy greckich (obok Ajschylosa i Sofoklesa). Urodził się na wyspie Salamina w roku 485 p.n.e., zaś zmarł w roku 406 p.n.e. w Macedonii – rozszarpany przez psy króla Archelosa. W...
|
|
Sofokles
|
|
|
2008-09-14 |
|
Jest to drugi z wielkiej trójki tragediopisarzy greckic (obok Ajschylosa i Eurypidesa). Urodził się w 496 r. p.n.e. w Kolonos (obecnie przedmieścia Aten), a zmarł w Atenach w roku 406 p.n.e. Najprawdopodobniej pochodził z rodziny kupieckiej, c...
|
|
Ajschylos
|
|
|
2008-09-14 |
|
Jest to najstarszy z trzech wielkich tragików ateńskich (obok Sofoklesa i Eurypidesa). Urodził się w 525 r. p.n.e. w Eleusis, zmarł około 456 r. p.n.e. w Gela). Był świadkiem znaczących przemian w Atenach – w czasach jego młodości wprowa...
|
|
Bogurodzica
|
|
|
2008-09-09 |
|
Jej najstarszy przekaz pochodzi z 1407 r, ale analiza tekstu, budowy stroficznej i języka pozwala stwierdzić, iż pieśń ta powstała w XIII w. Jest więc ona najstarszą polską pieśnią religijną. Pierwsza strofa jest modlitwą do Matki Boskiej o wstawienn...
|
|
Młoda Polska – główne kierunki artystyczne
|
|
|
2008-09-09 |
|
Modernizm – ogólna nazwa na kierunki awangardowe w literaturze i sztuce okresu 1880-1910. Jest to również jedno z określeń na Młodą Polską, bądź też trafniej – na jej pierwsze dziesięciolecie. Dekadentyzm – Pochodzi z ...
|